26 lat flagi miejskiej Zamościa

Znaków miejskich może być wiele, ale podstawowymi znakami, godłami terytorialnymi, są herb, flaga i pieczęć. Obok tych wymienionych znaków urzędowych może funkcjonować także logo promocyjne, a nawet wiele innych logo.

mówi Marek Kwiecień, wiceprezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Weksylologicznego, autor, pomysłodawca i realizator zamojskich obchodów Dnia Flagi Rzeczypospolitej Polskiej, wykładowca Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej im. Jana Zamoyskiego w Zamościu, Ambasador “Dobrej Flagi”.
Janek Cios:  – …
Marek Kwiecień: – Janku, logo obok, nie zamiast!!!!

Janek Cios:  – rozmawiamy 8 września 2021r., rok po pięknych Srebrnych Godach flagi Zamościa
Marek Kwiecień: – 8 września 1995 roku flaga Zamościa po raz pierwszy została wyeksponowana na ratuszu jako wynik przyjętej 28 sierpnia 1995 roku uchwały Rady Miejskiej w Zamościu. Autorem flagi Zamościa jest Jacek Skorupski. Znamienita postać, jeden z czołowych na świecie weksylologów. Autor wielu prac z zakresu weksylologii a przede wszystkim flag miejskich. Z Jackiem Skorupskim spotkaliśmy się 10 września 2020 roku podczas podniesienia weksylium Zamościa na maszt w 25 rocznicę uchwalenia flagi Zamościa. Dziękuję władzom Zamościa za zacne przyjęcie Polskiego Towarzystwa Weksylologicznego, oprawę ceremonialną a prezydentowi Zamościa Andrzejowi Wnukowi za uhonorowanie Jacka Skorupskiego.

 

Janek Cios: Powróćmy do początków powstania flagi Zamościa?
Marek Kwiecień: Podkreślę jeszcze raz ogromna rola Jacka Skorupskiego i rodzącego się 25 lat temu środowiska Polskiego Towarzystwa Weksylologicznego.
“Na początku lat 90. wiedza o weksyliach lokalnych – samorządowych była w Polsce bardzo rozproszona. Jako sekretarz PTW napisałem do wszystkich miast w Polsce list z prośbą o informacje, czy miasto ma lub miało flagę. Efektem tej korespondencji było kilkaset odpowiedzi. W zdecydowanej większości miasta informowały, że nie miały i nie mają flagi. Kilka nadesłało – nie znane nam wcześniej – informacje o flagach. Z korespondencji wynikało, że w tym czasie nie więcej niż 20 miast posługiwało się swoimi flagami. Natomiast kilkanaście samorządów miejskich wyraziło zainteresowanie ustanowieniem flagi i poprosiło PTW o pomoc w tej sprawie. Pierwszym miastem, które wyraziło chęć skorzystania z pomocy towarzystwa był Zamość. List w tej sprawie, z datą 7 kwietnia 1995 r., nadesłał pan Marcin Zamoyski – ówczesny Przewodniczący Rady Miejskiej. Do listu załączone było – w postaci kopii maszynopisu – opracowanie pt. „Herb Zamościa” autorstwa p. Janiny Kaczmarczyk ze stycznia 1995r.”- mówi Jacek Skorupski

Janek Cios: Dopytam, czy są jakieś zasady tworzenia flag jednostek samorządu terytorialnego w Polsce?
Marek Kwiecień: Sprawy związane ze stanowieniem symboli jednostek samorządu terytorialnego reguluje ustawa z dnia 21 grudnia 1978 r. o odznakach i mundurach (Dz. U. z 2016 r., poz. 38). Zgodnie z jej przepisami, jednostki samorządu terytorialnego mają prawo do stanowienia (w drodze uchwały organu stanowiącego) własnych herbów, weksyliów (flaga, chorągiew, sztandar, flaga stolikowa, banner i in.), pieczęci, insygniów (łańcuch, laska, dzwonek i in.) oraz emblematów i innych symboli (np. oznaka radnego, statuetka, klucz). A uszczegółowiając . Istnieje konieczność odwołania się do tradycji historycznej, poszczególne nowotworzone weksylia muszą odpowiadać niżej wskazanym kryteriom:
– zalecane są proporcje płata 5:8, jak we fladze państwowej Rzeczypospolitej;
– zalecane jest wyprowadzenie barw flagi z barw herbu;
– możliwe jest także zaprojektowanie flagi heraldycznej (godło na płacie o barwie pola tarczy herbowej);
– na fladze stosuje się zasadę kontrastu (dwie podobne do siebie barwy – np. błękitna i zielona, lub biała i żółta – nie mogą ze sobą sąsiadować). Nie używa się dwóch odcieni tej samej barwy.

Janek Cios: Czy zamojska flaga spełnia te kryteria?
Marek Kwiecień: Spełnia. Szczególnie możemy dumni być z jej heraldycznego pochodzenia. Wyprowadzenie barw flagi Zamościa z barw herbu Zamościa. I znów odwołam się do wspomnień Jacka Skorupskiego, autora projektu flagi Zamościa.
/…/ „ Godłem herbowym Zamościa od 1580 r., opisanym w przywileju lokacyjnym nadanym przez króla Stefana Batorego, jest „wyobrażenie św. Tomasza Apostoła z dzidą”. Wizerunek herbu Zamościa przez stulecia zawierał opisaną postać Św. Tomasza. Ale z czasem pojawiły się też inne elementy, w tym tarcza z herbem Zamoyskich – Jelita, umieszczana zazwyczaj u stóp świętego. Barwne wizerunki herbu często znacznie różniły się między sobą. Różne były kolory szat świętego, różne też barwy pola tarczy. Gdy opracowywałem projekt flagi dyskutowano o nowym wizerunku herbu. Jedynym jego stałym elementem była tarcza z herbem Jelita: złote (żółte) kopie w czerwonym polu. Uznałem więc, że to z elementów tego herbu trzeba stworzyć flagę. Zestawienie barw żółto-czerwonych było już stosowane na flagach w 1995 r. Flag z dwoma pasami poziomymi w tych barwach używały Warszawa i Kłodzko. Zaproponowałem więc ukośny układ barw. Trójkąt przy drzewcu miał być w kolorze tarczy herbu Jelita – a więc czerwony, a trójkąt w części swobodnej – żółty, odpowiadający złotej barwie kopii. Dodatkowo – zaproponowany podział flagi powodował, że patrząc na jej główną stronę mógł symbolizować literę „Z” – jak Zamość. Na czerwonym trójkącie, w górnej części płata, umieściłem duże godło herbu Jelita. Były to trzy kopie skrzyżowane w charakterystyczny sposób. Na projekcie flagi ich wizerunek uprościłem uznając, że będzie czytelniejszy i łatwiejszy do wykonania.”

 

Janek Cios: Czytamy flagę Zamościa jako
Marek Kwiecień: Flaga Zamościa to prostokątne weksylium o proporcji 5:8 i podział literą „Z”- jak Zamość. Przekątna dzieli lewoskośnie płachtę na dwa pola. Górne pole ma kolor czerwony, dolne żółty. W lewym górnym rogu znajduje się herb Jelita – znak rodowy Jana Zamoyskiego, założyciela Zamościa. Tak czytana stanowi również inspirację do projektowania innych symboli. Przykład. Pięknie to uczynił Łukasz Zwolan. Absolwentem Liceum Plastycznego im. B. Morando, utalentowany zamojski plakacista zaprojektował logo Młodzieżowych Mistrzostw Europy w Podnoszeniu Ciężarów 2018, których gospodarzem był Zamość.

 

Janek Cios: …i dbamy o flagę Zamościa jak o flagę państwową Rzeczypospolitej?
Marek Kwiecień: Powiem tak. Miasto Zamość powinno 12 czerwca i 8 września na obiektach siedzib komórek organizacyjnych, jednostek nadzorowanych i kontrolowanych w Zamościu eksponować flagę miejską Zamościa. Z szacunkiem rozstawać się z flagą zniszczoną. Czynimy to bardzo dobrze od dawna w Zamościu. Jest tylko jeden sposób – flagę należy spalić, ale… nie publicznie. Nie wyrzucać do śmietnika. Również flagi z papieru. Aby Zamościanom umożliwić w godny sposób pozbycia się zniszczonej flagi Rzeczypospolitej czy Zamościa od 2 maja 2012 roku w Zamojskim Ośrodku Informacji Historycznej i Turystycznej, Ratusz – Rynek Wielki 13 i Muzeum Zamojskim ul. Ormiańska 30 można ją wrzucić do skrzyni flagowej z napisem „USUWANIE FLAGI” – „FLAG DISPOSAL”. „Skrzynia flagowa” to oficjalna nazwa stosowana przez Polskie Towarzystwo Weksylologiczne. Jest to chyba pierwsza w Rzeczypospolitej praktyczna realizacja ustawy „O godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej…” w tym zakresie

Janek Cios: …
Marek Kwiecień: i dodam. A historyczne flagi, takie jak z dumą podnoszona na maszt flaga Zamościa w Dniu Święta Wojska Polskiego, z szacunkiem przechowywane w muzeach czy sali tradycji 3 Zamojskiego batalionu zmechanizowanego.

Janek Cios: Bardzo dziękuję za rozmowę.
Foto: archiwum prywatne Marek Kwiecień

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *