XII Festiwal Stolica Języka Polskiego w Szczebrzeszynie

Od 2 do 8 sierpnia 2026 roku Szczebrzeszyn po raz dwunasty stanie się miejscem spotkania literatury, języka i sztuki. Patronem tegorocznej edycji Festiwalu Stolica Języka Polskiego został Władysław Broniewski.

Festiwal Stolica Języka Polskiego od początku swojego istnienia wyrasta z przekonania, że język jest czymś więcej niż narzędziem komunikacji. Jest przestrzenią spotkania, budowania wspólnoty i opowiadania o świecie, który nieustannie się zmienia. Dlatego od dwunastu lat w Szczebrzeszynie literatura spotyka się z muzyką, teatrem, sztukami wizualnymi i debatą publiczną, a rozmowy o książkach stają się punktem wyjścia do refleksji nad współczesnością.

Patronem XII edycji został Władysław Broniewski – poeta, którego twórczość i biografia pozostają jednymi z najbardziej złożonych świadectw polskiego XX wieku. Żołnierz, liryk, autor poezji rewolucyjnej i intymnej, świadek historii, ale przede wszystkim twórca nieustannie stawiający pytania o wolność, odpowiedzialność, pamięć i godność człowieka. Kurator Pasma Patrona, Krzysztof Siwczyk, proponuje spojrzenie na Broniewskiego poza szkolnym kanonem i politycznymi uproszczeniami – jako poetę, którego doświadczenie i język pozostają zaskakująco aktualne również dziś.

Program festiwalu tworzy kilka autorskich pasm, które wspólnie budują wielogłosową opowieść o języku i kulturze. Pasmo Językowe, przygotowane przez prof. Pawła Nowaka, będzie poświęcone językowi w epoce sztucznej inteligencji i cyfrowej komunikacji, stawiając pytania o przyszłość polszczyzny i rolę nowych technologii. Hasło pasma to „Język w cyfrowym świecie – szumy, zlepy, ciągi”. W Paśmie „Po sąsiedzku”, którego kuratorką jest Grażyna Lutosławska, literatura stanie się punktem wyjścia do rozmowy o relacjach między jednostką a wspólnotą, o sąsiedztwie, odpowiedzialności i współistnieniu.
„Ważne książki”, pod opieką Jakuba Moroza, to ponownie podjęcie dyskusji o aktualnym stanie polskiego życia literackiego, o drodze pisarzy do sławy, o zaskoczeniach intrygującymi debiutami i o honorowaniu Starych Mistrzów, a Przestrzeń Inspiracji, przygotowana przez prof. Józefa Olejniczaka, stworzy miejsce twórczego dialogu z młodzieżą poprzez warsztaty, dyskusje i działania artystyczne.

Integralną częścią festiwalu pozostaje Mała Stolica Języka Polskiego, której kuratorką jest Anita Wawryk. Tegoroczny program pod hasłem „T jak Twórczość” pokaże dzieciom, że książka jest efektem twórczej współpracy autora, ilustratora, projektanta i wydawcy, zachęcając najmłodszych do odkrywania języka poprzez własną kreatywność. Podczas tegorocznej edycji organizatorzy w sposób szczególny wspomną również Kasię Stoparczyk – wieloletnią kuratorkę Małej Stolicy Języka Polskiego, dzięki której program dla dzieci zyskał wyjątkowy charakter i przez lata inspirował najmłodszych uczestników festiwalu doodkrywania świata literatury.

Tegoroczna edycja będzie miała także wymiar szczególnie osobisty. Po raz pierwszy Festiwal Stolica Języka Polskiego odbędzie się bez Wiesława Myśliwskiego –wybitnego pisarza, wieloletniego przyjaciela festiwalu i pierwszego laureata Nagrody Człowiek Słowa. Przez lata był jednym z najważniejszych rozmówców organizatorów. To z nim konsultowano wybór patronów kolejnych edycji, a jego obecność współtworzyła intelektualny i duchowy charakter szczebrzeszyńskich spotkań. Dlatego ostatni dzień festiwalu – 8 sierpnia – zostanie poświęcony właśnie Wiesławowi Myśliwskiemu. Pod kuratelą prof. Tomasza Bocheńskiego powstał wyjątkowy program, który poprzez rozmowy, wydarzenia artystyczne, wspomnienia rodziny i przyjaciół oraz koncert pokaże wielowymiarowy portret autora i człowieka, bez którego trudno opowiadać historię Festiwalu Stolica Języka Polskiego.

Szczególnym wydarzeniem będzie również koncert dedykowany pamięci Magdy Umer – wybitnej artystki, od lat związanej z festiwalem i obecnej podczas wielu jego edycji. Jej twórczości i pamięci poświęcony zostanie koncert w wykonaniu Nuli Stankiewicz i Janusza Strobla, będący muzycznym hołdem dla osoby, która współtworzyła artystyczny klimat szczebrzeszyńskich spotkań.

Od dwunastu lat Festiwal Stolica Języka Polskiego pozostaje jednym z najważniejszych letnich wydarzeń literackich w Polsce. Tworzy przestrzeń dialogu między pokoleniami, środowiskami i różnymi sposobami myślenia o literaturze. Pokazuje, że język jest nie tylko narzędziem opisu rzeczywistości, ale także miejscem spotkania, pamięci i wspólnoty.

XII Festiwal Stolica Języka Polskiego odbędzie się w Szczebrzeszynie od 2 (Dzień Zamojski) do 8 sierpnia 2026 roku. Szczegółowy program festiwalu dostępny jest na stronie: www.stolicajezykapolskiego.pl/program-glowny.

/material nadwsłany