Alicja Marchwieńska‑Fuks – wybitna zamościanka, która odmieniła polską kuchnię

Alicja Marchwieńska‑Fuks (1932–2026), urodzona w Zamościu autorka książek kulinarnych i propagatorka tradycyjnej kuchni domowej, pozostawiła po sobie bogaty dorobek oraz pamięć o niezwykłej gościnności, rodzinności i pasji do gotowania. Jej życie łączyło Zamość, Warszawę i historię Telewizji Polskiej.

Zamość – miasto, które ją ukształtowało

Alicja Marchwieńska‑Fuks przyszła na świat 12 lutego 1932 roku w Zamościu jako córka radnego Jana Marchwieńskiego. W mieście idealnym spędziła dzieciństwo i młodość, a w 1950 roku ukończyła I Liceum Ogólnokształcące.

Uczyła się w jednej klasie z Urszulą Kozioł, późniejszą wybitną poetką. Języka polskiego nauczała je Pani Kniaziowa – postać dobrze znana wielu pokoleniom zamościan.

Wojenne i powojenne realia ukształtowały jej zamiłowanie do gospodarności, pracowitości i rodzinnych tradycji, które później stały się fundamentem jej twórczości kulinarnej.

Warszawa, małżeństwo i życie rodzinne

Po zakończeniu edukacji Alicja przeniosła się do Warszawy. 24 stycznia 1966 roku zawarła związek małżeński ze Stanisławem Fuksem – pionierem archiwistyki filmowej Telewizji Polskiej. Zdjęcie z ich ślubu zostało opublikowane w biografii Fuksów autorstwa Stanisława Stulczewskiego.

Małżonkowie zamieszkali przy ulicy Marszałkowskiej, tworząc dom pełen ciepła i rodzinnych tradycji. Alicja była matką Jolanty oraz babcią Agnieszki Smoderek – wokalistki, autorki tekstów i kompozytorki.

Od technicznych instrukcji do kulinarnej sławy

Jej pierwszą publikacją była instrukcja „Zasady prawidłowej obsługi maszyn małej mechanizacji” (1971), przygotowana dla GUS. Z czasem jednak skupiła się na tym, co kochała najbardziej – gotowaniu.

Publikowała przepisy w „Życiu Warszawy”, a ogólnopolską popularność zdobyła dzięki programowi TVP1 „Gotowanie na ekranie”, gdzie występowała m.in. z Tessą Capponi‑Borawską.

Największą rozpoznawalność przyniosły jej książki kulinarne wydawane przez Mada, m.in.:

• Serowe fantazje (2002)
• Sałatki i surówki (2002)
• Makaronowy raj (2003)
• Ciasta na różne okazje (2004)
• Potrawy na Boże Narodzenie i Wielkanoc (2004)
• Coś dla zdrowia (2007)
• Owoce w naszej kuchni (2008)
• Potrawy z ryb i drobiu (2010)

Jej przepisy były proste, zdrowe, oparte na tradycji i wielokrotnie sprawdzane podczas rodzinnych spotkań.

Wspomnienia o Stanisławie Fuksie

Po śmierci męża Alicja udostępniła rodzinne fotografie i wspomnienia, które trafiły do jego biografii. Opisywała go jako człowieka spokojnego, życzliwego, pełnego pasji – zwłaszcza do fotografii i wyjazdów do rodzinnej Zduńskiej Woli.

Stanisław Fuks zmarł nagle podczas jednego z wyjazdów, a wiadomość o jego śmierci Alicja otrzymała telefonicznie od jego siostry.

Ostatnie lata i odejście

Do końca życia pozostawała autorytetem dla swojej rodziny. Nadal gotowała, pielęgnowała tradycje i cieszyła się bliskością córki oraz wnuczki.

Alicja Marchwieńska‑Fuks zmarła 2 lipca 2026 roku, przeżywszy 94 lata. Pogrzeb odbędzie się 14 lipca o godzinie 11:00 w Kościele Matki Boskiej Zwycięskiej w Rembertowie.

Pozostawiła po sobie dorobek, który do dziś inspiruje miłośników kuchni domowej i tradycji rodzinnych.

/info i fotografie – wnuczka Agnieszka